Bir süredir Rusya'ya yönelik yaptırımları gevşeteceğinin sinyalini veren ABD bu yönde ilk önemli adımı attı. Washington, hâlihazırda gemilere yüklenmiş olan Rus petrolünün yasal olarak satılıp taşınabilmesine 30 gün süreyle izin verdi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu yolla İran savaşı nedeniyle sarsılan enerji piyasalarını istikrara kavuşturmayı hedeflediklerini söyledi.

İran savaşı 28 Şubat'ta ABD'nin bu ülkeye hava saldırılarıyla başlamış, enerji nakliyesi ve üretimi için kritik önemdeki Hürmüz Boğazı ve Körfez ülkelerinin savaştan olumsuz etkilenmesiyle petrol fiyatı hızla 100 doların üzerine tırmanmıştı.

32 üyeli Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) dünkü açıklamasında, Ortadoğu'daki savaşın tarihteki en büyük petrol arz problemine yol açtığını bildirdi.

Denizde ne kadar Rus petrolü var?

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in temsilcilerinden Kirill Dmitriev'e göre, ABD'nin muafiyet kararı kapsamında, neredeyse bir günlük küresel petrol üretimine yani 100 milyon varile karşılık gelecek miktarda Rus petrolü bulunuyor.

Washington tarafından yayımlanan lisans metnine göre, 12 Mart veya öncesinde gemilere yüklenmiş Rus ham petrolü ve petrol ürünlerinin teslim edilmesine ve satışına, Washington saatiyle 11 Nisan gece yarısına kadar izin verilecek.

Washington kısa süre önce de Hindistan'ın Rusya'dan petrol almasına izin vermişti. Ukrayna savaşının başından bu yana Rusya ile enerji ilişkisini sürdüren Hindistan, ABD Başkanı Donald Trump'ın gümrük vergisi tehdidi üzerine alımları durdurmuştu. Trump yönetimi İran savaşı nedeniyle 5 Mart'ta, yalnızca Hindistan için 30 günlük bir muafiyet yayımlamış ve Yeni Delhi'nin denizde mahsur kalmış Rus petrolünü satın almasına izin vermişti.

Trump azledilmekten endişe ediyor

Her iki karar da, ABD'de Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde Beyaz Saray'ın akaryakıt fiyatları ve enflasyonun artmasından duyduğu endişeyi yansıtıyor. Trump, Cumhuriyetçi Parti'nin bu seçimlerde Kongre'deki kontrolünü kaybetmesi halinde azledilmekten endişe ediyor.

Öte yandan Avrupa ülkeleri ve Ukrayna, Rusya'ya yönelik yaptırımların gevşetilmesine karşı çıkıyor, bunun Moskova'nın savaş çabalarını destekleyeceği, ayrıca Rusya'ya siyasi ve psikolojik avantaj da sağlayacağı belirtiliyor.

Trump ve Rusya lideri Vladimir Putin 9 Mart'ta bir telefon görüşmesi gerçekleştirmişti.