İsviçre'nin Cenevre kenti, ABD arabuluculuğundaki Rusya-Ukrayna müzakeresiyle aynı gün İran-ABD görüşmelerine de ev sahipliği yaptı. Tahran ve Washington heyetleri arasındaki görüşmeler Umman arabuluculuğunda, dolaylı şekilde gerçekleştirildi, yani iki ülke heyetleri aynı odada karşı karşıya gelmedi.

Toplantının başlangıcında İran devlet televizyonu, müzakerelerde yalnızca nükleer programa odaklanılacağını bildirdi. Bu, geçen ay en az 7 bin insanın öldürüldüğü kanlı protestoların gündemde olmadığı anlamına geliyor.

İran ve ABD heyetlerinde kimler var?

İran heyetine müzakerelerde Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi liderlik etti. Arakçi'nin Cenevre temasları kapsamında İsviçre ve arabulucu ülke Umman'ın dışişleri bakanlarıyla, ayrıca Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Direktörü Rafael Grossi ile de görüştü.

ABD heyetine ise Washington'un İran özel temsilcisi Steve Witkoff ile ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner başkanlık yaptı. Witkoff ve Kushner bugün Cenevre'de Rusya–Ukrayna görüşmelerine de katıldı.

Arakçi'den "mutabakat" açıklaması

Üç saatten fazla süren toplantı sonrası İran Dışişleri Bakanı Arakçi, "bir dizi yol gösterici ilke" üzerinde genel bir mutabakata vardıklarını söyledi ancak bunun bir anlaşma anlamına gelmediğinin altını çizdi.

Arakçi, görüşme atmosferini "yapıcı" diye nitelerken sözünü ettiği "yol gösterici ilkelere" dair herhangi bir ayrıntı paylaşmadı.

Washington'dan henüz bir açıklama gelmezken tarafların bir daha ne zaman toplanacakları da belirsiz.

İran ile ABD temsilcilerinin ilk tur görüşmeler için İstanbul'da bir araya gelecekleri duyurulmuş, ancak daha  sonra toplantı adresi Umman olarak değiştirilmişti.

Ayetullah Hamaney'den Trump'a mesaj

Bu arada İran'ın ruhani lideri Ayetullah Ali Hamaney, görüşmelerin başlamasıyla eş zamanlı olarak yayınladığı mesajında, "ABD Başkanı Donald Trump'ın İran İslam Cumhuriyeti'ni yok etmeyi başaramayacağını" söyledi.

Hamaney, "ABD Başkanı yakın zamanda yaptığı bir konuşmasında, Amerika'nın 47 yıldır İslam Cumhuriyeti'ni yok etmeyi başaramadığını söyledi… Ben de size şunu söylüyorum: Siz de başaramayacaksınız" dedi.

Trump İran üzerinde baskıyı artırdı

ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü, Tahran'ın bir anlaşma yapmak istediğine inandığını, İran'ın müzakerelerin başarısızlığa uğramasının olası sonuçlarını arzu etmediğini söylemişti.

ABD, İran'ın nükleer programını tamamen sonlandırmasını ayrıca uzun menzilli füze programını sınırlandırmasını istiyor.

Washington ile Tahran, dolaylı görüşmelere 6 Şubat'ta yeniden başlamıştı. ABD Başkanı Trump, görüşmelerde ilerleme sağlanamaması halinde İran'a karşı askeri seçeneğin masada olduğunu belirtmiş, bölgeye ikinci bir uçak gemisi göndererek baskıyı artırmıştı.

Cenevre'deki temaslar, geçen yıl Haziran ayında İsrail ile İran arasında yaşanan 12 günlük savaşı izliyor. Savaş sırasında ABD, İsrail'e destek vererek İran'daki bazı nükleer tesisleri hedef almıştı.

İran donanması Hürmüz Boğazı'nda tatbikat başlattı

Cenevre'de müzakereler sürdüğü sırada İran Hürmüz Boğazı'nda tatbikat başlattı. Ne kadar süreceği açıklanmayan tatbikat kapsamında Devrim Muhafızları Ordusu'nun denizdeki hedeflere atış talimi yaptığına dair videolar paylaşıldı.

İran Devlet Televizyonu, Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'ne doğru karadan ateşlenen füzelerin görüntüsünü yayınladı.

Tatbikat sırasında "güvenlik" gerekçesiyle Hürmüz Boğazı'nın bazı bölümleri deniz trafiğine kapatıldı. Deniz trafiğinin askeri manevralardan "birkaç saat" süreyle etkileneceği kaydedildi.

Yaklaşık 55 kilometre genişliğindeki Hürmüz Boğazı, İran ile Umman arasında yer alıyor. Küresel petrol ihracatı açısından en önemli deniz yollarından biri olarak kabul ediliyor.

Uluslararası Enerji Ajansı’na göre, denizlerden taşınan petrolün yaklaşık dörtte biri ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) beşte biri buradan geçiyor.