Petrol-İş’in Fransa’da açtığı davada Yves Rocher, Gebze'deki Flormar işletmesinde sendikal hak ihlalinden sorumlu tutuldu. Petrol-İş'ten yapılan açıklamaya göre, şirket, Fransa’daki "Özen Yükümlülüğü Yasası"nı ihlal ettiği gerekçesiyle suçlu bulunarak tazminata mahkûm edildi. Petrol-İş Sendikası kararın, "küresel sermayeye karşı işçi dayanışmasının uluslararası ölçekte önemini bir kez daha gösterdiğini" vurguladı.

Emsal karar: Yves Rocher Türkiye’deki hak ihlallerinden sorumlu

Paris Asliye Mahkemesinin 34. Dairesi, Yves Rocher Grubu’nun Türkiye’de faaliyet gösteren bağlı şirketinde yaşanan işçi hakları ihlalleri nedeniyle Fransa’nın Özen Yükümlülüğü Kanunu kapsamındaki sorumluluklarını yerine getirmediğine hükmetti.

Dava; kötü çalışma koşulları, iş sağlığı ve güvenliği ihlalleri, kadın çalışanlara yönelik ayrımcılık ve sendikalaştıkları için 2018–2019 yıllarında işten çıkarılan 130’dan fazla işçi nedeniyle açıldı. Başvuru Petrol-İş Sendikası, ActionAid Fransa, Sherpa ve işten çıkarılan 81 Flormar çalışanı tarafından yapıldı.

Mahkeme, ana şirketin Türkiye’deki faaliyetlerinde ortaya çıkabilecek hak ihlali risklerini yeterince tespit etmediğini ve gerekli önlemleri almadığını tespit etti.

Özen Yükümlülüğü Yasası ilk kez uygulandı

Mahkeme, Yves Rocher Grubu’nun 2017 tarihli Fransa Özen Yükümlülüğü Yasası'nın gerekliliklerini yerine getirmediğine karar verdi. Türkiye’deki bağlı şirketini özen yükümlülüğü planına dahil etmediği ve sendika karşıtı uygulamaları önlemeye yönelik tedbirleri almadığı belirtildi.

Kararda ayrıca işçilerin sendikal örgütlenmeyi engellemek ve toplu pazarlıktan kaçınmak amacıyla işten çıkarıldığı tespit edildi. Sendika "Bu karar[ın], bir Fransız şirketinin yurt dışındaki faaliyetleri nedeniyle bu yasa kapsamında sorumlu tutulduğu ilk örnek olması bakımından tarihi önem taşı[dığını]" açıkladı.

İşçilerin mücadelesi

Dava, işten çıkarılan Flormar işçilerinin ve sendikanın yıllarca süren mücadelesinin sonucu olarak ortaya çıktı. Gebze’de örgütlenen işçiler, 297 gün boyunca fabrika önünde protesto eylemleri gerçekleştirdi.

Her ne kadar işçilerin büyük bölümü 2019’da Türkiye’deki şirketle bir sulh anlaşması imzalamış olsa da mahkemenin ana şirketin sorumluluğunu kabul etmesi önemli bir hukuki ve moral kazanım olarak değerlendirildi.

Tazminat kararı

Mahkeme, davacı 81 işçiden 72’sinin daha önce Türkiye’de tazminat aldığı gerekçesiyle yeniden ödeme yapılmayacağına karar verdi. Kalan başvurulardan üçü için ise yeterli kanıt bulunamadı.

Mahkeme, altı eski çalışana 5 bin avro manevi ve 3 bin avro maddi olmak üzere kişi başına 8 bin avro tazminat ödenmesine hükmetti. Ayrıca Petrol-İş Sendikası’na 40 bin avro, Sherpa ve ActionAid Fransa’ya ise sembolik olarak 1’er avro tazminat ödenmesine karar verildi.

Küresel şirketlere güçlü mesaj

Petrol-İş Genel Başkanı Süleyman Akyüz, kararın çok uluslu şirketlerin yurt dışındaki faaliyetlerinden kaynaklanan işçi hakları ihlallerinden sorumlu tutulabileceğini açıkça gösterdiğini belirtti. Bu karar, örgütlü mücadelenin sonuç alabileceğini ortaya koyarken, Özen Yükümlülüğü mevzuatının işçi haklarının korunmasında etkili bir araç olduğunu da gösterdi.