Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) verilerine göre pankreas kanseri, ülkede kansere bağlı ölümler arasında beşinci sırada yer alıyor. Her yıl yaklaşık 10 bin 500 kişiye bu tanı konulurken, hastaların yalnızca yüzde 7’si teşhisten sonra beş yıl ya da daha uzun süre yaşayabiliyor.

ERKEN TEŞHİS HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR

Pankreas kanserinde erken tanı, hastanın yaşam süresi açısından kritik bir rol oynuyor. Çünkü hastaların yarıdan fazlası tanı konulduktan sonraki ilk üç ay içinde hayatını kaybediyor. Buna rağmen, hastalığı erken evrede tespit etmeye yönelik etkili ve yaygın bir tarama yöntemi henüz bulunmuyor.
Daha önce yapılan çalışmalarda, pankreas kanserini belirlemek amacıyla Karbonhidrat antijeni 19-9 (CA19-9) ve trombospondin 2 (THBS2) adlı iki biyobelirteç incelenmişti. Ancak bu göstergeler, tarama testi olarak yeterli başarıyı sağlayamamıştı.

YENİ BİYOBELİRTEÇLER KEŞFEDİLDİ

Pensilvanya Üniversitesi’nden bilim insanları, erken evre pankreas kanseri hastalarına ait kan örneklerini inceleyerek iki yeni biyobelirteç daha tespit etti: aminopeptidaz N (ANPEP) ve polimerik immünoglobulin reseptörü (PIGR).

Araştırmacılar, bu iki yeni belirteci daha önce bilinen CA19-9 ve THBS2 ile birleştirerek dört biyobelirteçli bir test geliştirdi. Clinical Cancer Research adlı akademik dergide yayımlanan çalışmaya göre bu test, pankreas kanseri olan bireyleri olmayanlardan vakaların yüzde 91,9’unda ayırt etmeyi başardı. Erken evre kanser vakalarının ise yüzde 87,5’inde doğru tespit yapıldı.

“TEDAVİ ŞANSININ EN YÜKSEK OLDUĞU DÖNEMİ YAKALAYABİLİR”

Çalışmanın baş araştırmacısı Profesör Kenneth Zaret, ANPEP ve PIGR’nin mevcut belirteçlere eklenmesinin erken teşhis kabiliyetini ciddi biçimde artırdığını söyledi. Zaret, dört belirteçten oluşan testin yalnızca sağlıklı bireylerle kanser hastalarını değil, aynı zamanda pankreatit gibi kanser dışı pankreas hastalıkları olan kişilerle de başarılı şekilde ayrım yapabildiğini vurguladı.

Araştırmanın geriye dönük verilerle yapıldığını hatırlatan Zaret, bu bulguların özellikle semptomlar ortaya çıkmadan önce, daha geniş nüfus gruplarında test edilmesi gerektiğini belirtti. Bu tür “tanı öncesi” çalışmaların, testin aile öyküsü, genetik yatkınlık, pankreas kistleri ya da pankreatit geçmişi olan yüksek riskli bireyler için bir tarama aracı olup olamayacağını ortaya koyabileceğini ifade etti.

UZMANLAR TEMKİNLİ İYİMSER

Londra’daki Kraliçe Mary Üniversitesi’nden pankreas kanseri uzmanı Profesör Tatjana Crnogorac-Jurcevic de testin Birleşik Krallık’ta yakın gelecekte uygulanabilirliğini değerlendirdi. Çalışmanın metodolojik olarak güçlü olduğunu belirten Crnogorac-Jurcevic, bunun pankreas kanserinin erken teşhisi için yürütülen ve uzun süredir ihtiyaç duyulan araştırmalardan biri olduğunu söyledi.

Dört biyobelirteçli panelin, cerrahi müdahalenin hâlâ mümkün olduğu birinci ve ikinci evrelerde iyi sonuçlar verdiğine dikkat çeken Crnogorac-Jurcevic, yine de temkinli olunması gerektiğini vurguladı.

KLİNİK KULLANIMA GİDEN YOL UZUN

Uzmanlara göre çalışmada kullanılan kan örneklerinin geriye dönük olarak toplanmış olması önemli bir sınırlılık. Bu nedenle, biyobelirteçlerin klinik belirtiler ortaya çıkmadan önce hastalığı tespit edip edemeyeceğinin tanı öncesi ortamlarda test edilmesi gerekiyor. Bunun ardından, geniş katılımlı ve ileriye dönük klinik çalışmaların yapılması şart.

Sonuç olarak, yeni kan testi pankreas kanserinin erken teşhisi için umut verici bir gelişme olarak görülse de, yüksek risk grubundaki bireylerin takibinde rutin bir araç haline gelmesi için önünde hâlâ uzun ve titiz bir bilimsel süreç bulunuyor