Son yıllarda rekoltesi düşen zeytin ve zeytinyağı nedeniyle üreticiler zor günler yaşıyor. Zeytin ve Zeytinyağı Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri (TARİŞ), 2025-2026 sezonu zeytinyağı brüt alım fiyatını ortalama yüzde 35 artırdı.

Yeni tarifeye göre, asit oranına bağlı olarak kilogram fiyatları 280 lira ile 320 lira arasında belirlendi. Tariş’in açıkladığı zamlı fiyat listesine göre yemeklik zeytinyağında 0.3 asit 305 TL, 0.5 asit 295 TL, 0.8 asit 290 TL, 1 asit 265 TL, 1,5 asit 245 TL ve 2 asit 225 TL olarak belirlendi. Naturel sızma zeytinyağında ise 0.3 asit 295 TL, 0.5 asit 285 TL, 0.8 asit 280 TL, 1 asit ham yağ 202 TL oldu. Ancak geç gelen tarife ne üreticiyi ne de tüketiciyi memnun edebildi.

Manisa Akhisar’da zeytin üreticisi olan Mehmet Ali Özer, öncelikle TARİŞ’in bu fiyatı açıklamakta çok geç kaldığını söyledi. Özer, “Geçen sene yağ fiyatları çok düşüktü, şimdi yüzde 35 gibi bir artışın normal karşılanması gerekiyor diye düşünülüyor. Üretici açısından bakılınca rekolte ve fiyatlar geçen seneden beri kötü düzeyde seyrediyor. Zeytinyağını perakende olarak satanlar litresini 350-400 TL bandında satıyor ama TARİŞ’in fiyatını bekleyenler de oldu. Şimdi nasıl bir fiyata satış olacak göreceğiz. Üretici açısından bakılınca fiyatlar az, tüketici açısından bakınca ise fiyat yüksek. Bunun sonu nereye gidecek bilmiyorum” dedi.

İzmir’in Ödemiş ilçesinde zeytin üreticisi olan Servet Çınar da TARİŞ’in fiyatları daha erken açıklaması gerektiğini dile getirdi. Çınar, “TARİŞ’in fiyat açıklamaları üretim alanlarında ölçü oluşturuyor. O yüzden fiyat daha erken açıklansa daha güzel olurdu. Bu sene zaten zeytinin yok yılı ve maliyetler çok yükseldi. İşçilik maliyetleri de oldukça yüksek. Biz küçük üreticiyiz, kendi emeğimizi saymıyoruz ama yanında işçi çalıştıranlar bu fiyatlarla neredeyse kafa kafaya çıkıyor. Bu fiyatlar bir de ambalaja konmamış zeytinyağının fiyatı. Bunun üzerine paketleme, ambalaj maliyetleri de eklenince tüketici için alım fiyatı daha yüksek olacak. Dolayısıyla bu fiyatlar üreticiyi çok tatmin etmez ama tüketici açısından bakınca da fiyatlar yüksek. Alım gücü düştüğü için tüketiciye bu fiyatlar yüksek geliyor” diye konuştu.

BU TARIM MODELİ  KİMSEYİ MEMNUN ETMEZ

Hatay Dayanışma Kooperatifi’nden Serbay Mansuroğlu da zeytinde maliyetlerin artmasının en büyük sebebinin  kuraklıkla ilgili olduğunu ifade etti. Mansuroğlu, “Hatay’da hem zeytin hem zeytinyağı üretiyoruz ve kooperatif aracılığıyla tüketiciyle ürünleri buluşturuyoruz. Türkiye’deki yüksek enflasyonist ortamda tarımda da girdi maliyetleri yükseliyor sürekli. Çiftçi de üretimde her geçen yıl zorlanıyor. Açıklanan bu fiyatlar üreticiyi de tüketiciyi de memnun etmiyor. AKP’nin bu sistemde dayattığı tarım modeli kimseyi memnun edemez. Mazot, gübre, ilaç, işçilik ve hasat maliyetleri bir yılda katlanarak artarken, küçük zeytin üreticisine yeterli ve adil bir kamusal destek sağlanmamıştır. Buna karşın ithalat politikalarıyla piyasa baskılanmış, üretici tüccara mahkûm edilmiştir. Sonuçta üretici ürünü ucuza satmaya zorlanırken, tüketici zeytinyağını pahalıya almak zorunda kalmıştır. Kazanan yine aracı ve şirketler, kaybeden ise hem köylü hem kentli halk olmuştur” dedi.

Mansuroğlu, şunları söyledi: “Zeytinyağı fiyatlarının daha ulaşılabilir seviyelere düşmesi için agroekolojik tarımın geliştirilmesi gerekiyor. İnsanlar ancak bu şekilde daha sağlıklı bir zeytinyağına ekonomik ulaşabilir ve çiftçiler de hayatını sürdürecek bir gelir elde eder. Mevcut iktidarla bu mümkün değil çünkü büyük şirketlerden yana tavır alınıyor. Hataylı üreticiler olarak esas olarak agroekolojik dediğimiz yani doğayla uyumlu, insanla doğayı eşit düzeyde gören, gıdayı meta olmaktan çıkaran bir anlayışı egemen kılmaya çalışıyoruz. Bu anlayışı geliştirebildiğimiz ölçüde hem üreticiyi hem de tüketiciyi memnun ederiz ve büyük şirketlere cevap veririz.”